Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ποιος φταίει για το νέο κύμα ακρίβειας;

Αν κάποιος παρακολουθήσει την συζήτηση των τελευταίων ημερών στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, στα κανάλια και στην αρθρογραφία θα δει ένα έντονο προβληματισμό για την επίδραση του πολέμου στην Μέση Ανατολή, στην οικονομία. Εύηχοι τίτλοι όπως «ο λογαριασμός του πολέμου», «ο δικός μας πόλεμος στην αντλία» κ.α. εκδηλώνουν την ανησυχία για ένα νέο κύμα ανόδου των τιμών των εμπορευμάτων, μιας νέας “κρίσης” που πρέπει να διαχειριστεί η ελληνική κυβέρνηση.

  Φυσικά, αυτές οι ανησυχίες πατάνε πάνω σε μια πραγματικότητα καθώς ο πόλεμος έρχεται να επηρεάσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλάζει τους δρόμους μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων ενώ στο “τραπέζι” βρίσκονται και οι κυρώσεις ανάμεσα στα καπιταλιστικά κράτη που ανεβάζουν τις τιμές των εμπορευμάτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι μαζί με τις πολεμικές επιχειρήσεις διεξάγεται ο οικονομικός πόλεμος ενώ στόχος των πολεμικών χτυπημάτων είναι και υποδομές όπως διυλιστήρια, βιομηχανίες κ.ο.κ. Σε  αυτό το πλαίσιο, ακούγονται και ορισμένες “σοφίες” ή καλύτερα θεωρίες που αποπροσανατολίζουν από τους πραγματικούς ενόχους και τις αιτίες. Τι ακούσαμε;

Από τους βενζινοπώλες στους κερδοσκόπους των σουβλατζίδικων: Βολικές ιστορίες αποπροσανατολισμού

  Αρχικά, παρουσιάζεται πως οι βενζινοπώλες είναι οι κύριοι “ένοχοι” για την ακρίβεια στην ενέργεια, με τα πάνελ των εκπομπών να γίνονται πεδία μάχης. Από την μία οι αστοί πολιτικοί να τους αποκαλούν ανεύθυνους και κερδοσκόπους και από την άλλη αυτοί να απαντούν ότι “βάλαμε πλάτη”, «οι τιμές της ενέργειας έχουν ανέβει και εμείς προσαρμοζόμαστε». Ταυτόχρονα, ακούμε αναλύσεις που αντιμετωπίζουν την καπιταλιστική οικονομία σαν ένα μπακάλικο λέγοντας ότι η Ελλάδα έχει ενεργειακή επάρκεια για Χ μέρες, άρα δήθεν δεν δικαιολογείται η αύξηση των τιμών αφού δεν προέρχεται από νέες προμήθειες. Σε αυτή την συζήτηση μπήκαν και “αναλυτές” που κατηγόρησαν “τον χαρακτήρα του Έλληνα”, ότι υπάρχουν “κακοί” κερδοσκόποι που ανεβάζουν τις τιμές όπως στην εστίαση, την πώληση καυσίμων κ.α.

Τι κρύβουν οι παραπάνω απόψεις;

  Το να κατηγορούν τους βενζινοπώλες κρύβει ότι η ενέργεια είναι ένα εμπόρευμα ενταγμένο, μάλιστα, στα διεθνή χρηματιστήρια, όπου τα “γεράκια των αγορών” προχωρούν τις διαπραγματεύσεις των τιμών της ασταμάτητα και σε επίπεδο ημέρας. Αλήθεια, φταίει απλά ο “κύριος Τάσος” με το βενζινάδικο της γειτονιάς όταν στο ολλανδικό χρηματιστήριο ενέργειας μέσα σε ένα πρωί η τιμή αυξήθηκε κατά 50%; Η ενέργεια αποτελεί εμπόρευμα και η τιμή της ανεβαίνει επειδή περιορίζονται οι πηγές λόγω της καταστροφής υποδομών, του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ όπου περνά το 20% με 25% της διεθνούς Ενέργειας (πετρέλαιο και φυσικό αέριο), καθυστερώντας την παράδοσή της, εκτοξεύοντας τους ναύλους και τα ασφάλιστρα κ.α. ενώ ταυτόχρονα δυναμώνει το κυνήγι των επιχειρηματικών ομίλων και των αστικών κρατών για το ποιος θα εξασφαλίσει νέα αποθέματα.

  Το να μιλούν για “αισχροκέρδεια” και για κερδοσκόπους αποκρύπτει ότι ο σκοπός της καπιταλιστικής παραγωγής είναι η επιδίωξη της μέγιστης κερδοφορίας και πως το κέρδος δεν χωρίζεται με όρους ηθικής, σε “καλό” και σε “κακό”, αλλά με βάση τον ανταγωνισμό που έχουν οι καπιταλιστές μεταξύ τους. Επειδή, ωστόσο, κάποιοι αναλυτές γκρινιάζουν ότι μένει απροστάτευτος ο κόσμος να τους θυμίσουμε ότι “αυτός που έχει το μαχαίρι έχει και το καρπούζι”. Φυσικά, δεν θα ακούσει κανείς αυτά τα τζιμάνια να μιλούν για την “αισχροκέρδεια” του σούπερ μάρκετ αλλά του περιπτερά, δεν είναι πρόβλημα των διυλιστηρίων αλλά του βενζινοπώλη κ.ο.κ..

  Φυσικά, η αύξηση της τιμής της ενέργειας δεν είναι μικρό ζήτημα καθώς “αγκαλιάζει” το σύνολο των κλάδων της καπιταλιστικής οικονομίας, προκαλεί ένα “σπιράλ” ανόδου των τιμών στο σύνολο των κλάδων. Για να διατηρήσουν οι καπιταλιστές τα κέρδη τους μεταφέρουν την επιβάρυνση στο εισόδημα των εργαζομένων και του λαού. Ενδεικτικές είναι οι προβλέψεις ιμπεριαλιστικών οργανισμών όπως του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που σε έκθεσή του αναφέρει ότι “αύξηση κατά 10% στις τιμές της ενέργειας που θα διατηρηθεί για έναν χρόνο θα μπορούσε να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό (...) και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη”.

  Επομένως, η ενέργεια ως εμπόρευμα και η παραγωγή με σκοπό το καπιταλιστικό κέρδος οδηγεί στο να εκτοξεύεται και να συνεχίζεται η τιμή του πετρελαίου, του φυσικού αερίου κ.α.. Με άλλα λόγια, τις τιμές δεν τις ανεβάζουν κάποιες “μαγικές νεράιδες” αλλά ο ίδιος ο καπιταλισμός.

Οι ευθύνες της κυβέρνησης και των κομμάτων του συστήματος

  Φυσικά, κάποιος μπορεί να πει ότι «έχουμε μια παγκόσμια κρίση», «δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά». Παρουσιάζεται  το νέο κύμα ακρίβειας σαν φυσικό φαινόμενο. Στην πραγματικότητα η πολιτική της κυβέρνηση και των κομμάτων του συστήματος είναι κομμάτι του προβλήματος και όχι της λύσης.

  Για την εξυπηρέτηση των σχεδιασμών της αστικής τάξης έχουν διαμορφώσει επιλογές που ενισχύουν το πρόβλημα. Για παράδειγμα, ποιανού επιλογή ήταν το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων για να προχωρήσει η “πράσινη μετάβαση” στα πλαίσια της ΕΕ, τα “πράσινα χαράτσια” που ανεβάζουν την ίδια την τιμή του λιγνίτη;  Ποιανού επιλογή ήταν η μετατροπή της χώρας σε κόμβο μεταφοράς και αποθήκευσης του πανάκριβου αμερικάνικου LNG που ανεβάζει την τιμή της ενέργειας αλλά κάνει και την χώρα στόχο αντιποίνων; Οι κυρώσεις απέναντι στην Ρωσία και οι στόχοι για “ενεργειακή απεξάρτηση” της ΕΕ ή η παραχώρηση ενεργειακών κοιτασμάτων στις αμερικάνικες Chevron και Exxon Mobil είναι κι αυτές, άραγε, φυσικά φαινόμενα; Ρητορικές ερωτήσεις που δείχνουν ότι η εμπλοκή της αστικής τάξης στους ανταγωνισμούς για την αναβάθμιση της θέσης της με την στήριξη όλων των κομμάτων του συστήματος είναι ένοχος και όχι σωτήρας για την ενεργειακή ακρίβεια.

  Βέβαια, η “καραμέλα” των κυβερνητικών παπαγάλων είναι ότι «δεν έχουν μαγικό ραβδί» αλλά θα πάρουν μέτρα «για την προστασία του εισοδήματος των πολιτών». Εξαγγέλλουν μέτρα όπως η επαναφορά διαφόρων pass (πχ fuel pass, market pass), το να μπει “πλαφόν” στα κέρδη των ενεργειακών ομίλων, των σουπερ μάρκετ κ.α.. Μέτρα που έχουν ξαναδοκιμαστεί, είναι “σταγόνα στον ωκεανό” με το “κοκτέιλ” ακρίβεια - χαμηλοί μισθοί - υψηλή φορολογία να συνεχίζει να τσακίζει το λαϊκό εισόδημα. Το πιο ουσιαστικό, ωστόσο, είναι ότι αναπαράγουν το πρόβλημα. Διατηρούν μερικώς το επίπεδο της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων και του λαού για να πωλούνται τα πανάκριβα εμπορεύματα ενώ το κράτος εξασφαλίζει με επιδοτήσεις την διατήρηση της κερδοφορίας των επιχειρηματικών ομίλων, καπιταλιστικών επιχειρήσεων που έχουν δει εκτόξευση των κερδών τους τα τελευταία χρόνια. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι όμιλοι των σούπερ μάρκετ σημείωσαν το 2025 άνοδο του τζίρου τους κατά 7,1%, με τις συνολικές πωλήσεις να φτάνουν το θηριώδες ποσό των 16,2 δισ. ευρώ.

Οι νικητές και χαμένοι του κόσμου της εκμετάλλευσης

Στο σύστημα της εκμετάλλευσης δεν χάνουμε όλοι μαζί. Ακόμη και από τις τελευταίες εξελίξεις υπάρχουν κάποιοι νικητές και κάποιοι χαμένοι. Οι “λύκοι” καπιταλιστές χαίρονται στην αναμπουμπούλα. Οι ύμνοι τους στην εθνική ενότητα, υμνούν τα κέρδη τους πάνω στις θυσίες μας.

  Από την μια βρίσκονται οι Έλληνες εφοπλιστές που πρωταγωνιστούν στο μπες - βγες από τα Στενά του Ορμούζ, παρά τον κίνδυνο του αποκλεισμού ή της επίθεσης και εξασφαλίζουν αύξηση των ναύλων τους κατά 4 φορές, Ενδεικτικά, ελληνόκτητο καράβι ναυλώθηκε για 436.000 δολάρια ημερησίως για 60 μέρες, που σημαίνει 26,2 εκατ. για τον πλοιοκτήτη. Από την άλλη υπάρχουν και  οι ναυτεργάτες τους που βάζουν τις ζωές τους σε κίνδυνο, καλούνται να υπογράψουν συμβόλαιο θανάτου για την απαλλαγή της εργοδοσίας από τις ευθύνες ενός χτυπήματος. 

 Από την μια στέκονται οι επενδυτές της αγοράς ακινήτων “τρίβοντας” τα χέρια τους με την μεταφορά κεφαλαίων από την Μέση Ανατολή στην Ελλάδα και μιλώντας για «ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί» ρίχνοντας “κροκοδείλια” δάκρυα για μια νέα άνοδο των τιμών των ακινήτων. Από την άλλη η πλατιά πλειοψηφία των εργαζομένων και του λαού για την οποία η στέγαση είναι ένα πανάκριβο και απλησίαστο εμπόρευμα.

  Από την μια οι πολεμικές βιομηχανίες ετοιμάζουν χρυσές δουλειές και νέες παραγγελίες πάντοτε υμνώντας το “εθνικό συμφέρον”. Πλάι-πλάι έχουν και τον εργοδοτικό συνδικαλισμό που βγάζει την “βρώμικη” δουλειά και σε καιρό ιμπεριαλιστικού πολέμου. Όπως στα ναυπηγεία της ΟΝΝΕΧ όπου σε συμφωνία που περιλάμβανε και κατασκευή πολεμικών σκαφών, εκπρόσωπος των εργαζομένων ανέφερε ότι «Όλοι οι εργαζόμενοι στα Ναυπηγεία Ελευσίνας και στα Ναυπηγεία της ΟΝΕΧ είμαστε περήφανοι (...) γιατί πάνω από όλα είμαστε Ελληνες και είμαστε εθνικά υπερήφανοι που όλοι μαζί σαν μια οικογένεια είμαστε αποφασισμένοι να πάμε τα ναυπηγεία ψηλά». Από την άλλη οι εργαζόμενοί της πολεμικής βιομηχανίας στην “οικογένειά” τους συναντούν τις ατέλειωτες υπερωρίες και την εξάντληση, τους μισθούς που τους τρώει η ακρίβεια, τον φόβο τόσο λόγω των κινδύνων της δουλειάς τους όσο και της μετατροπής τους σε πιθανό στόχο αντιποίνων.

Παθητική αναμονή ή ανατροπή του συστήματος της βαρβαρότητας

  Στις σημερινές κρίσιμες συνθήκες χρειάζεται να σπάσει ο εφησυχασμός και η παθητική αναμονή για τις εξελίξεις. Στα διάφορα σενάριά τους και τους δείκτες τους για το τι θα πρωτοστερηθούμε, το πόσο θα μεγαλώσει η φτώχεια και η εξαθλίωση μας, τι θα θυσιάσουμε από τις ανάγκες μας, χρειάζεται να γράψουμε το δικό μας σενάριο.

  Οι προβλέψεις τους πέφτουν έξω και οι υπολογισμοί για προσωρινό τερματισμό του πολέμου απομακρύνονται. Το «είναι υπόθεση κάποιων ημερών» μετατρέπεται ήδη στο «να προετοιμαστούμε για 6 έως 18 μήνες». Το «η οικονομία που αναπτύσσεται δυναμικά» σβήνει μπροστά στο «να ελέγξουμε την επιβράδυνση». Όπως δήλωσε η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, «Σε αυτή τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα, πρέπει να σκεφτούμε ακόμη και το αδιανόητο και να προετοιμαστούμε για αυτό».

Ο χρόνος κυλάει και έχει σημασία για τις δυσκολίες και τα αδιέξοδά τους, δηλώνει τους “σεισμούς” που ετοιμάζονται και μας καλεί να πάρουμε τα μέτρα μας, να δυναμώσει η πάλη μας για την απεμπλοκή της χώρας από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, η σύγκρουση με τις επιλογές και τους στόχους της αστικής τάξης και των συμμάχων της.

  Δεν θα περιμένουμε να γίνουμε “κρέας στα κανόνια τους” ούτε “πορτοφόλια που θα τα αρμέγουν” για τα κέρδη τους. Βάζουμε την δικιά μας σφραγίδα στις εξελίξεις και κάνουμε αντεπίθεση σε κάθε χώρο δουλειάς και νεολαίας απέναντι στην ιμπεριαλιστική σφαγή των ζωών και των ονείρων μας. Με το ΚΚΕ μπορούμε να κάνουμε τις ανησυχίες τους τρόμο, την αστάθεια τους τριγμό, τους εφιάλτες τους πραγματικότητα. Στις πολεμικές σειρήνες τους αντιτάσσουμε την φωνή των λαών, βαδίζουμε μέχρι τέλους για την ανατροπή του συστήματος της εκμετάλλευσης και των πολέμων, την οικοδόμηση του σοσιαλισμού-κομμουνισμού.